Waarom ik E250 liever vermijd
Loop jij ook weleens door de supermarkt en denk je: wat zit er eigenlijk allemaal in deze vleeswaren?
Eén toevoeging waar ik persoonlijk steeds kritischer op ben geworden, is E250, oftewel natriumnitriet.
Deze stof zit in veel bewerkte vleesproducten zoals ham, bacon, salami, knakworst, rookvlees en verschillende soorten worst. Zelfs in biologische varianten kom je het regelmatig tegen. En hoewel E250 wettelijk is toegestaan, zijn er vanuit wetenschappelijk oogpunt wel degelijk redenen om hier bewust mee om te gaan.
Waarom wordt E250 toegevoegd?
Natriumnitriet wordt vooral gebruikt om vlees langer houdbaar te maken en bacteriegroei te remmen. Het beschermt onder andere tegen gevaarlijke bacteriën die voedselvergiftiging kunnen veroorzaken. Daarnaast zorgt het voor de roze kleur en typische smaak van vleeswaren.
Voor producenten is het dus een goedkope en effectieve oplossing. Alleen zit daar ook een keerzijde aan.
Het probleem: vorming van nitrosamines
Wanneer natriumnitriet reageert met eiwitten, vooral tijdens verhitting of in het zure milieu van de maag, kunnen nitrosamines ontstaan. Dit zijn stoffen die in verband worden gebracht met DNA-schade en een verhoogd risico op kanker.
Vooral sterk verhit bewerkt vlees lijkt hierin ongunstig. Denk aan bacon die krokant wordt gebakken of gegrild vlees. Onderzoek laat zien dat de hoeveelheid schadelijke verbindingen dan verder kan toenemen.
Bewerkt vlees en kanker
Internationaal onderzoek laat al langer zien dat een hoge consumptie van bewerkt vlees samenhangt met een verhoogd risico op darmkanker. Ook voor maagkanker worden verbanden gezien, mede door de vorming van nitrosamines.
Belangrijk om hierbij te begrijpen: het gaat vooral om regelmatige en langdurige blootstelling. Een keer een plakje ham of knakworstjes eten is iets anders dan dagelijks meerdere porties bewerkt vlees gebruiken.
Maar groenten bevatten toch ook nitraat?
Dat klopt. Groenten zoals bieten en spinazie bevatten van nature ook nitraat. Toch werkt dit in het lichaam anders dan toegevoegd nitriet in bewerkt vlees.
Groenten bevatten namelijk tegelijkertijd beschermende stoffen zoals vitamine C en polyfenolen. Deze helpen voorkomen dat schadelijke nitrosamines ontstaan. Bovendien ondersteunen nitraten uit groenten juist de aanmaak van stikstofmonoxide, wat gunstig kan zijn voor de bloedvaten!
De context waarin deze stoffen voorkomen, maakt dus een groot verschil.
Kinderen zijn extra gevoelig
Kinderen krijgen relatief snel veel nitriet binnen ten opzichte van hun lichaamsgewicht. Zeker wanneer zij regelmatig vleeswaren eten zoals knakworstjes, smeerworst, ham of andere soorten worst.
Het is goed om je hier bewust van te zijn. Vooral omdat zij door hun lage lichaamsgewicht kwetsbaarder zijn.
Zijn er betere alternatieven?
Ja, gelukkig wel.
Sommige producenten werken inmiddels met antioxidanten, kruidenextracten of vitamine C om de vorming van schadelijke stoffen te beperken. Denk aan rozemarijn, oregano, groene thee-extract en knoflookextract.
Daarnaast kun je zelf ook veel doen:
- Kies zo min mogelijk bewerkte vleeswaren
- Lees etiketten en check op E250 of natriumnitriet
- Verhit bewerkt vlees liever niet te heet of te lang (pas op met de BBQ)
- Combineer vlees altijd met voldoende groenten en kruiden
- Kies waar mogelijk voor producten zonder toegevoegd nitriet
Bij sommige biologische slagers vind je vleeswaren zonder E250, al is de houdbaarheid vaak korter, vries het thuis gelijk in of gebruik het op tijd.